Kinderboekenweek 2026: Spot aan! thuis meedoen
Van 30 september tot en met 11 oktober 2026 is het Kinderboekenweek, en het thema is Spot aan! Het gaat over podiumbeesten: over kinderen die durven zingen, spelen, grappen maken of gewoon even helemaal vooraan staan. De 72e editie alweer.
Er is een reden waarom die week zoveel aandacht krijgt, en die reden is niet vrolijk. Uit PIRLS-2021, uitgevoerd door het Expertisecentrum Nederlands, blijkt dat 37 procent van de Nederlandse tienjarigen weinig tot geen leesplezier ervaart. In 2016 was dat 31 procent en in 2011 nog 27 procent. Nederlandse tienjarigen rapporteren, samen met de Scandinavische landen, het minste leesplezier van 21 westerse landen.
Dat is het echte verhaal achter de Kinderboekenweek: het is geen feestje maar een tegenbeweging.
Wat er op school gebeurt
De meeste basisscholen doen mee, en meestal merk je dat als ouder pas als je kind thuiskomt met een opdracht. Wat je kunt verwachten:
- Een opening met het thema. Bij Spot aan! wordt dat vaak een voorstelling, een talentenjacht of een klas die een act instudeert.
- Boeken in de klas die bij het thema passen. Verhalen over toneel, circus, muziek, en over kinderen die iets durven wat ze eng vonden.
- Het Kinderboekenweekgeschenk. Dit jaar is dat Terug naar de schoenenboom van Milouska Meulens, met illustraties van Hedy Tjin. Dat krijg je cadeau bij de boekhandel als je voor een bepaald bedrag aan kinderboeken koopt.
- De Kinderboekenweek-top waarin kinderen zelf stemmen, en op sommige scholen een voorleeswedstrijd.
Handig om te weten: je hoeft nergens iets voor te kopen om mee te doen. De bibliotheek zet de themaboeken vooraan en heeft ze allemaal.
Waarom “Spot aan!” een prettiger thema is dan het lijkt
Een thema over op het podium staan klinkt als iets voor de kinderen die dat toch al leuk vinden. In de praktijk werkt het andersom, en dat is precies de bedoeling: de verhalen gaan meestal over het kind dat het eng vindt.
Dat is ook waarom dit thema goed samengaat met voorlezen. Een kind dat zichzelf herkent in een personage dat bibbert voor een optreden, hoort iets anders dan een aansporing van een volwassene. Het is het verschil tussen “je kunt het best” en “ik ben de enige niet”.
Vijf dingen die thuis werken
Niet elk gezin heeft zin in een project. Deze kosten weinig tijd:
- Laat je kind kiezen in de bibliotheek, ook als het een boek is dat jij te makkelijk of te raar vindt. Zelf kiezen is bijna het hele punt.
- Lees hardop voor, ook aan kinderen die al zelf lezen. Voorlezen stopt bij veel gezinnen rond groep 4, terwijl kinderen dan nog jaren mee kunnen met verhalen die ze zelf niet aankunnen.
- Doe iets met het thema, één keer. Een act voor opa en oma via de telefoon, of gewoon een boek voorlezen met stemmetjes. Niet elke avond, één keer is genoeg.
- Vraag niet wat het boek betekende. Vraag wat er gebeurde. Dat levert veel meer op.
- Laat ze een stuk overslaan. Een boek uitlezen is geen morele plicht.
Wanneer je het beter kunt laten
Als je kind al met tegenzin leest, is een week vol leesactiviteiten niet automatisch de oplossing. Er zijn kinderen voor wie de Kinderboekenweek vooral betekent dat er nóg meer moet, en dan werkt het averechts. In dat geval zou ik alles overslaan behalve het voorlezen, waarbij het kind zelf niets hoeft.
En als je kind dyslexie heeft of moeizaam leest: laat het meedoen via luisterboeken of via jou. De week gaat over verhalen, niet over technisch lezen.
Wat ik zelf merkte
Bij mijn eigen kinderen viel me op hoe kort de aandacht is voor een boek dat “moet”, en hoe lang voor een boek waar zij zelf in voorkomen. Dat is geen wetenschappelijke uitspraak, gewoon iets dat je thuis ziet. Het onderzoek eromheen wijst dezelfde kant op: herkenning is wat kinderen vasthoudt, en waarom dat werkt staat in ons stuk over een kind dat zichzelf ziet in een boek.
Dat is ook de eerlijke kanttekening bij een week als deze. Eén week met een thema verandert weinig aan die 37 procent. Wat wel helpt, is het saaie antwoord: elke dag een kwartier, jarenlang.
Wil je iets maken dat bij dit thema past, dan kun je een boekje maken waarin je kind zelf de hoofdrol speelt en het verhaal over durven en op het podium staan laten gaan. Zoek je liever een cadeau-idee per leeftijd, dan staat dat op onze pagina over een cadeau voor een kind van vijf. En het simpelste alternatief blijft de bibliotheek: gratis, en tijdens de Kinderboekenweek staan de themaboeken er vooraan.
Uiteindelijk is Spot aan! een thema over durven. Het mooiste dat je in die twee weken kunt doen is niet een boek kopen, maar hardop voorlezen op een moment dat het niet hoeft.