Surprises maken voor Sinterklaas: wat lukt, wat niet
De eerste surprise die ik met mijn zoon maakte, moest een piratenschip worden. We waren drie dagen voor pakjesavond begonnen, met een schoenendoos, een stuk piepschuim en een idee dat groter was dan onze planning. De avond ervoor stortte de mast in, precies op het moment dat de lijm eindelijk droog leek. Om elf uur ‘s avonds stond ik alleen aan de keukentafel met tape en een tandenstoker, terwijl hij allang sliep.
Het schip zag er de volgende ochtend niet uit als een schip, maar hij vond het geweldig. Dat verbaasde me meer dan de instorting zelf.
Waarop dit gebaseerd is
Dit is geen knutselblad met een stappenplan dat altijd lukt. Het is wat ik heb geleerd na een paar jaar surprises bouwen met mijn kinderen, inclusief de mislukkingen. Voor een objectieve bron moet je bij de creatieve rubriek van een tijdschrift zijn, niet hier.
Reken vier dagen, niet één
De meeste surprises mislukken niet door een gebrek aan ideeën, maar door tijdgebrek. Papier-maché heeft minstens één nacht droogtijd nodig, vaak twee lagen dus twee nachten. Verf moet drogen voor je een tweede kleur erover zet. Reken van tevoren met dagen, niet met een avond, en begin bij voorkeur op zondag voor 5 december, niet op de derde.
Ik reken tegenwoordig standaard vier dagen: dag een voor het idee en de basisvorm, dag twee en drie voor lagen en droogtijd, dag vier voor de afwerking en het gedicht in de mond van de figuur. Dat piratenschip had ik in één avond willen doen. Vandaar de mast om elf uur.
Wat een kind van zes echt zelf kan
Verven met een kwast, lijmen met een kwastje lijm (niet de heetlijmpistool), scheuren van krantenpapier in stroken, en het uiteindelijke idee bedenken. Dat laatste onderschat ik zelf het vaakst: mijn zoon kwam met het piratenschip, niet ik. Laat het kind het thema kiezen en de verf uitkiezen, ook als het resultaat minder net wordt dan wanneer jij het zou doen.
Wat een kind van zes niet moet doen: precisiewerk met een stanleymes, de lijmpistool zelf vasthouden, of gaten boren in een houten basis. Dat laatste deed ik zelf, met een boormachine, terwijl hij toekeek. Hij vond het kijken naar het boren minstens zo leuk als het verven daarna.
De klassieke fout: een idee kiezen dat groter is dan de tijd die je hebt
Een piratenschip met een mast die rechtop moet blijven staan, is een ambitieus project voor drie dagen. Een simpele doos die verkleed is als iets, met een deur die opengaat, is voor diezelfde tijd realistisch. De fout die ik maakte was niet het idee zelf, maar het idee vasthouden toen duidelijk werd dat de tijd niet meer klopte. Had ik op dag twee de mast laten vallen voor een plat dek, was er niets ingestort.
Kijk dus niet naar wat er op Pinterest kan in een weekend, maar naar wat er in jullie eigen avonden past. Een kleiner idee dat af is, wint van een groot idee dat instort.
Wanneer een surprise geen goed idee is
Onder de vier jaar snapt een kind meestal nog niet wat een surprise voorstelt, en dan bouw je hem vooral voor jezelf. Dat mag, zolang je het niet aan het kind verkoopt als hoogtepunt van de avond.
Heb je minder dan twee dagen, begin er dan niet aan. Een half afgemaakte surprise die ‘s avonds laat nog moet drogen, levert meer stress op dan plezier, bij het kind en bij jou. En sommige kinderen worden juist onrustig van een project dat nog niet af is en toch al ergens in de kamer staat te drogen. Voor hen werkt een kort, rustig moment beter dan een bouwproject dat dagenlang zichtbaar onaf is.
Het alternatief: een simpele doos, geen bouwproject
Je hoeft geen piratenschip te bouwen om iets persoonlijks te maken. Een gewone doos, ingepakt in cadeaupapier met een zelfgetekende tekening erop, is ook een surprise, en kost een avond in plaats van vier. Bij de meest gemaakte cadeaus in de schoen staan meer opties die geen bouwtijd vragen. En wil je alleen het gedicht erbij, zonder de verpakking eromheen, dan is een sinterklaasgedicht schrijven ook zonder surprise een compleet cadeau.
Waar het boek in past
Een surprise is voor één avond. De volgende dag verdwijnt hij meestal bij het oud papier, en dat is precies zijn functie: hij hoeft niet te blijven. Wil je iets dat wel blijft staan, met je kind echt in de hoofdrol in plaats van er alleen omheen gebouwd, dan is een sinterklaasverhaal met je kind als hoofdpersoon een andere invulling van hetzelfde idee: iets maken dat om dit ene kind draait. Een gepersonaliseerd kinderboek met de naam van je kind legt niet één avond vast in karton en verf, maar een heel verhaal, en dat blijft wel in de kast staan.
Het instorten hoort erbij
Die mast is uiteindelijk met tape blijven staan, scheef genoeg om elk jaar weer over te praten. Als ik nu een surprise begin, plan ik expres een avond extra in voor het moment dat iets niet lukt zoals bedacht, want dat moment komt bijna altijd. Niet omdat je slecht plant, maar omdat een kind van zes en piepschuim geen van beide zich aan een schema houden.