10 sinterklaascadeaus die geen speelgoed zijn
Sinds dinsdag 6 oktober valt Het Grote Speelgoedboek van bol weer op de mat. Volgens het persbericht van bol gaan er 3,3 miljoen exemplaren de deur uit, in Nederland en Vlaanderen samen. Wie er geen krijgt, haalt er een bij Albert Heijn, en vanaf 9 oktober ligt hij bij Monkey Town. Nieuw dit jaar: elf bekende makers, onder wie Rutger & Thomas en Meester Jesper, die kinderen in het boek en de app aan het dansen, koken en lezen moeten krijgen.
Daarmee is het seizoen begonnen. Binnen een week ligt er in de meeste huizen een verlanglijst vol omcirkeld speelgoed, en zoekt een deel van de ouders juist naar sinterklaascadeaus die geen speelgoed zijn. Die lijst staat hieronder. Maar eerst een kanttekening die in de meeste lijstjes ontbreekt.
Een belevenis is voor een jong kind geen beter cadeau
Het advies “geef een belevenis in plaats van spullen” komt uit onderzoek bij volwassenen. Voor kinderen ligt het anders, en dat is gemeten.
Lan Nguyen Chaplin en collega’s vroegen het in vier studies aan kinderen en tieners van 3 tot 17 jaar (International Journal of Research in Marketing, 2020). Kinderen van 3 tot 12 jaar worden gelukkiger van dingen dan van ervaringen. Pas bij oudere tieners draait het om, en lijken ze op volwassenen.
De verklaring is nuchter. Om van een ervaring te blijven genieten moet je haar kunnen terughalen en begrijpen wat ze betekende. Dat vraagt geheugen en inlevingsvermogen die bij een kleuter nog in aanbouw zijn. Een ding ligt er morgen nog. Een middag in de dierentuin niet.
Chaplin geeft er zelf het praktische advies bij: maak foto’s en filmpjes, want kinderen waarderen een ervaring meer als er iets is dat hen eraan herinnert.
Dat verandert de vraag. “Geen speelgoed” hoeft niet te betekenen “geen ding”. Voor een kind onder de twaalf werkt een cadeau zonder speelgoed het best als er iets tastbaars aan vastzit: iets om uit te pakken op 5 december en iets dat daarna blijft liggen.
De tien, met wat er uit het pakpapier komt
1. Een uitje met een kaartje
Dierentuin, zwembad, een voorstelling. Pak het kaartje in, niet een belofte. Zet de datum erop, liefst binnen twee weken: “in het voorjaar” is voor een kind van vijf hetzelfde als nooit.
2. Post op eigen naam
Een abonnement op een kindertijdschrift. Het cadeau is hier niet het blad maar de brievenbus: elke paar weken iets met zijn eigen naam op het adresetiket. Pak het eerste nummer in.
3. Een proefles
Judo, muziek, paardrijden. Geef er één voorwerp bij dat erbij hoort, zoals een zwembril of een paar drumstokken, zodat er op pakjesavond iets in handen ligt.
4. Materiaal om op te maken
Goede verf, een pak klei, een rol papier van tien meter. Het verschil met speelgoed: het is op als het klaar is, en dat is de bedoeling. Wie daarna door wil, kan in december samen een surprise bouwen.
5. Een eigen schort met een recept
Met het recept erbij geschreven en een afspraak op welke dag. Kruidnoten bakken is het makkelijkste begin.
6. Echt gereedschap in kindermaat
Een zaklamp, een verrekijker, een loep, een schepje dat niet van plastic is. Kinderen merken het verschil tussen iets dat echt werkt en iets dat erop lijkt.
7. Iets dat elke dag gebruikt wordt
Een rugzak, een dekbedovertrek, een beker. Eerlijk is eerlijk: tot een jaar of zeven valt “nuttig” tegen, tenzij het kind het zelf had uitgekozen. Geef dit als bijcadeau, niet als hoofdcadeau.
8. Een gewoon goed boek
Een prentenboek dat de boekhandelaar aanraadt voor precies deze leeftijd. Of een bibliotheekpasje met een eerste stapel erbij: lid worden is voor kinderen in vrijwel elke gemeente gratis. Dit is het cadeau op deze lijst waar het minste mis mee kan gaan.
9. Een boek waarin het kind zelf voorkomt
Hier maken wij er zelf een van, dus weeg dit punt zoals je elk advies van een verkoper weegt. Een kinderboek met de naam van je kind zit precies op de grens uit het onderzoek: het is een ding dat blijft liggen, en het voorlezen is de ervaring. Rond 5 december kan dat een verhaal zijn waarin Sinterklaas en de pieten meespelen.
Het past niet altijd. Een kind dat nog geen tien minuten stilzit bij een boek heeft er weinig aan, en een kind dat niet graag in de spotlight staat kan een verhaal over zichzelf juist ongemakkelijk vinden. Dan is nummer 8 de betere keuze.
10. Een dag alleen met jou
Een bon voor een dag met één ouder of één grootouder, zonder broertjes en zusjes. Het meest abstracte cadeau van de lijst, dus het advies van Chaplin telt hier het zwaarst: datum erop, foto’s maken, en die foto’s daarna ook echt afdrukken.
Wanneer je gewoon het speelgoed geeft
Als een kind van vijf al sinds de zomer één ding wil, en het staat omcirkeld in het Speelgoedboek, geef dan dat ding. Het onderzoek staat aan zijn kant, niet aan de jouwe. Een lijst zonder speelgoed is een goed idee tegen de stapel, niet tegen de ene wens die er echt toe doet.
Wat wel helpt tegen de stapel is minder van alles. In ons stuk over cadeaus die kinderen onthouden staat het onderzoek waarin peuters met vier speeltjes langer en rijker speelden dan met zestien. En als de twijfel over geld gaat: er bestaat geen normbedrag voor Sinterklaas, dus je kunt er ook niet onder zitten.
Wat de lijst samenvat
Lees de tien nog eens terug en je ziet dat ze op hetzelfde neerkomen: een voorwerp om uit te pakken, met een moment eraan vast dat je samen doet. Het Speelgoedboek verkoopt de eerste helft. De tweede helft staat in geen enkele catalogus, en voor een kind onder de twaalf werkt de ene helft niet goed zonder de andere.